Serada yetiştirilen domates,biber,hıyar için yaprak sıcaklığı ile ortam sıcaklığı arasında fark olduğu zaman biz bundan ne anlam çıkarmamız gerekiyor? Ve ne gibi bir önlem planı hazırlamalıyız?

Cevap:

Genel olarak bitkilerde yaprak sıcaklığının ortam sıcaklığından düşük olması, yapraklardan su tabahhuratının yüksek olduğu anlamına gelir. Bunu da belirleyen en önemli faktör, hava nispi nemidir. Hava nispi nemi düştükçe bitki yapraklarından ortama salınan buhar halindeki su miktarı artar. Her bir gram suyun buharlaşması için çevreden (yani yaprak dokularından) 537 kalorinin alınması gerektiğinden bu da yaprak sıcaklığını düşürür. Bu tıpkı bir testinin içindeki suyun, testinin çeperlerinden su buharlaşmasıyla soğuması gibi bir olaydır. Hava nispi nemi ne kadar düşükse, yaprakların sıcaklığı ile ortam sıcaklığı arasındaki fark o kadar yüksek olacaktır.

İç Anadolu gibi kurak bölgelerden gelen rüzgarlar, genellikle hava nispi nemimi çok düşürür. Antalya'daki narenciye alanlarında ve seralarda, bu kuru poyrazların çok etkili olduğu görülmektedir. Hava nispi nemindeki düşüş, özellikle hıyarlarda, domates ve biberlere göre çok daha olumsuz etkiler yapar. Su kaybının aşırılığı ve köklerden alınan suyun havaya verilen suyu tam olarak karşılayamaması nedeniyle yaprak kenarlarında ve yaprak damar aralarında sararma ve kurumalar meydana gelebilir. Bu durum, özellikle yaşlı yapraklarda daha belirgin şekilde ortaya çıkar. Böyle durumları önlemek için seralarda (ve genel olarak yetiştirme yapılan bütün yerlerde) sıcaklık kontrolü yanında nem kontrolü de yapılmalı, hava nispi nemi çok düştüğü durumlarda, bitkiler susuz bırakılmamalı ve gerekirse, aşırıya gitmemek şartıyla, bitkilere belli aralıklarla su püskürtmesi yapılmalıdır.

Yaprak sıcaklığının ortam sıcaklığından daha yüksek olmasına gelince: Bunun daha farklı bir sebebi vardır. Böyle durumlar, genellikle, enfeksiyon hallerinde orta çıkar. Bitkilerde kök enfeksiyonları, iletim demeti enfeksiyonları ve benzerleri gibi bir sebeple hastalanma olduğu zaman bitkilerde sıcaklık yükselir. Nasıl ki insanda bakteriyel ve viral bir enfeksiyon olduğu zaman metabolizma hızlanıyor ve sıcaklıkta 2-3 derece, hatta 4-5 dereceye varan yükselmeler oluyor ise, bitkilerde de bazı fungal, bakteriyel ve viral hastalıklarda, hastalığın şiddetine göre, elle tutulduğunda hissedilebilecek kadar, birkaç dereceyi bulan sıcaklık yükselmeleri ortaya çıkar. Bu, enfeksiyon sebebiyle, metabolizmanın hızlanması sonucudur. Böyle durumlarda aynı zamanda solunum hızı, dolayısıyla oksijen ihtiyacı da artar. Hastalık durumları, bitki için en önemli stres faktörlerinden biridir. Hastalık halinde bitki çok kere yapraklarda ürettiği asimilatları, karşı koyma reaksiyonları için gerekli kimyasalların yapımına harcadığından bitkide gelişme, meyvelerde büyüme gibi olaylarda da ciddi aksamalar meydana gelir. İletim demeti hastalıkları gibi, bitki fizyolojisini genel olarak etkileyen hastalıklar, yaprak ve meyve lekeleri gibi mevzii hastalıklardan daha fazla bitkiyi etkiler.

Onun için bazı bitkilerde yaprak sıcaklıklarının yükselmesi gibi bir durum tespit edilirse, bu bitkilerin kök, kök boğazı ve iletim demeti ön muayeneleri yapılmalı, herhangi bir hastalık durumu söz konusu ise, deneyimli bir "Bitki Hastalıkları Kliniği"ne veya Ziraat Fakültelerimizin Bitki Koruma bölümlerine başvurarak hastalığın kesin tanısı yaptırılıp bu kurumların raporlarına göre gerekli önlemler alınmalıdır.


Dr. İsmail Ulukuş

http://www.bitkihekimi.net