|
17.03.2008
Tarımsal Yatırım Yapmak 6.
Bölüm
Tavukçuluk Sektörü Tavukçuluk
son yıllarda tarım konuları içerisinde değil gibi görülüyor.
Hem tavukçuluk sektöründe çalışanlar, hem de tarımın diğer
kollarında çalışanlar tavukçuluk sektörünün artık iyice
farklılaştığını, tarımın bir dalı olmaktan ziyade kendi içinde
farklılaşmış bir endüstri biçimi haline geldiğini düşünüyorlar.
Bunun doğru olduğunu da kabul etmemiz gerekir.
Tavukçulukta temelde iki ayrı üretim biçimi vardır ve ikisi de
birbirinden oldukça farklıdır. Birincisi et tavukçuluğu, diğeri
yumurta tavukçuluğu.
Et Tavukçuluğu
Et tavukçuluğunda üretici civcivleri damızlıkçı işletmeden alır.
35-42 günlük sürede bu civcivleri 2 kg kadar semirtir ve satar. Daha
sonra kümesini temizler, arınıklaştırır (dezenfekte eder) ve yeni
civcivler alıp yeni bir üretim yapar. Buna göre bir üretici yılda 4
ila7 sefer üretim yapabilir.
Et tavukçuluğunda kafes pek kullanılmaz. Hayvanlar zeminde, genelde talaş altlık üzerindedir. Yemlik ve suluklar hayvanların
önüne yukarıdan sarkıtılır.
Yumurta Tavukçuluğu
Yumurta tavukçuluğuna başlamak için üretici genelde 16 haftalık
“yarka” denilen dişi tavukları alıp kümesini doldurur. Yumurtacı
işletmeler, genelde üst üste 2-3 hatta bazen 4-5 kafes şeklindedir.
Bu kümesler yumurta tavuğu ile doludur. Hayvanlar sürekli yem
tüketip yumurtlarlar.
Tavukçulukta Verim
Et tavukçuluğunda 40 gramlık civciv 40 günde 2 kg ağırlığa ulaşıyor.
1950’lerde bir civcivin 1 kg ağırlığa ulaşması için 6 ay geçmesi
gerekiyordu.
Yine
1950’li yıllarda, en yüksek verimli yumurtacı sürüsünde, tavuk
başına yumurta verimi 220 adet iken, bugün bu sayı 330 adettir.
Günümüzde tavukların bu yüksek verimlere gelmiş olasının sebepleri şunlardır:
1- Islah, yapay seleksiyon (Tavuk türünün ıslaha uygunluğu):
Tavuk
kısa sürede hızla üreyebilen bir hayvan. Cinsel olgunluğa ulaşma
süresi de çok kısa. Bu sebeple ıslah yapmak için kısa sürede büyük
bir sürü oluşturabilir, bu büyük sürünün verimlerini kısa zamanda
ölçebilir ve en verimli olanları ayırabilirsiniz. Tüm bu işlem en
çok bir yıl sürer.
İşte büyük sürülerdeki en verimli
hayvanlar uzun yıllardır seçilerek verimlilik hızla arttırılabildi.
Islahta bu kolaylıklar sığırlarda da olsaydı, şu
an sığırcılıkta da mevcut durumdan çok daha ciddi verim artışları
sağlanabilirdi.
Ancak tavukçulukta da son zamanlarda doğanın izin verdiği sınıra yaklaşıldı.
Et tavuklarının kalpleri hızlı ağrılık artışını kaldıramayabiliyor.
Çok yüksek verimli etçi tavuklar, ani stres sonucu kalp krizi
geçirip ölebiliyor.
Yumurta tavuklarında yapılan araştırmaya göre bir yumurta tavuğu
genetik olarak en az 25 saatte bir yumurta üretebiliyor. Bu da bu
canlının genetik olarak en fazla yılda 350 yumurta üretebilmesi
demek. Yani tavuğun mevcut genetik yapısı ile verim eşiği yılda 350 yumurta.
Ancak araştırmacılar bu sorunu aşmak üzereler. Yumurta oluşumunda en
çok zaman alan aşama kabuğun üretilme aşaması. Kabuksuz yumurta
üretimi ile verimin arttırılması gündemde. Ayrıca tavukta biri
dumura uğramış durumda iki
ayrı yumurta kanalı var. Araştırmacılar bu dumura uğramış kanala
işlev kazandırmayı hedefliyor.
Şu an belirlenmiş olan hedef, tavuk dünyaya geldiğinde yumurta
kanallarında bulunan potansiyel yaklaşık 5000 yumurta çekirdeğinin gerçek bir
yumurta haline getirilebilmesi!
2- Islah (Genetik biliminde insanlığın yaptığı gelişmeler):
İnsanlık
özellikle DNA’ nın keşfinden sonra genetik biliminde hızla ilerledi.
Tavuk ıslahında özellikle biyoistatistikten yararlanarak çok önemli
verim artışları sağlandı.
Ancak tavuk geninde yapay olarak değişim yapılmamıştır. Yapay
genetik değişim şu an sadece bitkiler üzerinde uygulanmaktadır.
3- Besleme (Besleme biliminde insanlığın yaptığı gelişmeler):
Hayvan
besleme alanında son 50 yılda çok büyük gelişmeler kaydedildi. Hem
hayvanların ihtiyaçları hem de verilecek yemin nerede nasıl etki
yaptığı oldukça iyi biliniyor. Öyle ki artık saha koşullarında 1,7
kg yem ile 1 kg tavuk eti üretmek mümkün (ki bu 1,7 kg yemin en az %
12’ sinin su olduğunu, yemin verilirken kısmen döküldüğünü, bu yemin
bir kısmı ile hayvanın et değil ısı enerjisi üretmek zorunda
olduğunu da düşünün)
Özellikle yem katkıları ve antibiyotikleri de bu maddeye dahil
edersek, bunların verim artışlarına büyük katkısı olduğunu belirtmek
gerekir.
4- Yetiştiricilik (Hayvan yetiştiriciliği biliminde insanlığın
yaptığı gelişmeler): Son zamanlarda kümes serinletme-havalandırma,
besleme-sulama sistemleri, aydınlık-karanlık uygulamaları gibi
teknikler verimlerin hızla artmasını sağlamıştır.
5- Hayvan sağlığı (Hayvan sağlığı biliminde insanlığın yaptığı
gelişmeler): Veteriner hekimliği alanındaki gelişmeler de
tavukçulukta verimlerin bu düzeylere gelmesinin önemli
nedenlerindendir.
Tavukçulukta Önemli Konular
1- Dışa Bağımlılık
“Tavukçuluk alanında maalesef ülkemiz dışarı bağımlı” diyorduk
bundan 3-5 sene evvel... Ancak en azından yumurta tavukçuluğunda artık
bunun böyle olmadığını gururla söyleyebiliyoruz.
Gelin Anadolu
Ajansı’ nın 14 Kasım 2005 tarihli haberine bir göz atalım:
“Ankara Tavukçuluk Araştırma Enstitüsü (ATAE), dünyada biri
Türkiye'de olmak üzere sadece altı ülkenin sahip olduğu 'safhat'
tavuklar sayesinde ticari değeri çok yüksek üç tavuk ırkı
geliştirdi. Atabey, Atak ve Atak-S adlarıyla Türk Patent Enstitüsü'ne (TPE)
tescil ettirilen tavuklar, Türkiye'de ticari önemi olan ilk hayvan
ırkları özelliği taşıyor. Etçi ve yumurta tavuğu damızlığında yüzde
100 dışa bağımlı olan Türkiye, 1930'da kurulan ATAE sayesinde,
yumurta tavuğunda bağımlılık zincirini kırdı.
11 yıllık ıslah
çalışması sonucu geliştirilen tavuk ırkları, halen Türkiye'de tescil
edilen ve ticari önemi olan ilk hayvan ırkları niteliğinde. ATAE, üç
yılda gerçekleştirdiği 2.5 milyon YTL'lik yatırım ile yumurta tavuğu
damızlığında Türkiye'nin tüm ihtiyacını karşılayacak hale geldi.”
Bu haber gerçekten çok sevindirici, Türkiye için büyük bir kazanım.
Çünkü kendi imkanlarınızla geliştirdiğiniz bir tavuk ırkınız yok
ise, yüksek verimli civcivleri haberde anlatıldığı gibi yurt
dışındaki firmadan satın almak zorunda kalırsınız. Bu da yurt dışına
sürekli para akışı demektir.
Oysa Ankara Tavukçuluk Araştırma Enstitüsü (ATAE) oldukça başarılı
bir yumurtacı tavuk ırkı geliştirmiş. Enstitü’ nün http://www.tae.gov.tr
adresli web sitesinden hem yeni geliştirilen ırklar ile ilgili
detaylı bilgi alınabilir, hem de istenirse bu tavuklardan veya
yumurtalardan istenilen sayıda satın alınabilir. Web sitesinde
yumurta, tavuk fiyatları net olarak bulunmaktadır.
Üzücü olan ise sadece yumurtacı bir ırk geliştirilmiş olması, hala
yerli ve yüksek verimli etçi ırkımız olmamasıdır. ATAE yetkilileri etçi
bir ırk da geliştirmek istediklerini ancak yeterli sayıda değişik
çeşit saf ırk etçi tavuk yumurtası temin edemedikleri için bu konuda
başarılı olamadıklarını üzülerek belirtiyorlar. Yani olası bir
ambargo veya karantina uygulamasında ülkemiz tavuk eti üretimi
yapamaz bir durumda kalacaktır.
Bu arada ülkemiz tavuk yemi açısından dışa bağımlı diyebiliriz.
Lakin tavuk yemi üretiminde en önemli iki madde mısır ve soya büyük
oranda ithal edilmektedir.
2- Tavuğun Tükettiği Gıdaların İnsanın Tükettiği Gıdalar ile Rekabet
İçinde Olması
Tavuk tükettiği gıdalar itibarı ile insan ile rekabet eden bir
canlıdır. Tavuğun temel gıdası mısır ve soyadır ki bu iki besin
hammaddesi insan için de çok önemlidir. Tavuk beslemek için üretilen
mısır ve soya alanları bir bakıma insan beslenmesi için üretilecek
potansiyel ürünlerin üretiminden vazgeçmek anlamına geliyor.
Mesela, bu durum büyük ve küçükbaş hayvan (geviş getiren canlılar)
üretimi için böyle değil. Geviş getiren hayvanlar, dört mideli
sindirim sistemleri sayesinde insanın değerlendiremediği yüksek
selüloz içerikli otları tüketerek bunları değerli hayvansal ürünlere
dönüştürebilir. Ayrıca bu otların üretildiği yerler, zaten yüksek
nitelikli bitkisel üretim yapılmayan çayır-meralar gibi dördüncü,
beşinci, altıncı sınıf tarım alanları olduğunda geviş getirenler ile
yapılan hayvansal üretim, insanlık açısından bir kazan-kazan
üretimine dönüşüyor.
Oysa tavuk tükettiği gıdalar açısından insan ile rekabette olduğu
için insanlığın nüfusu artıp, tarım alanları azaldıkça tavuk
ürünleri üretimi konusunda sıkıntılar artacaktır.
Sonsöz
Ülkemizde tavukçuluk son yıllarda çok gelişmiş, büyük yatırımlar ile
son teknolojinin kullanıldığı büyük modern tesisler kurulmuştur.
Tavukçuluğa yatırım yapmak, diğer tarımsal yatırımlardan oldukça
farklı bir hal almış, adeta bir endüstri haline gelmiştir.
Bu bağlamda tavukçuluk yatırımı yapmak için ölçek ekonomisinin
imkanlarını
kullanarak ortalamanın üzerinde bir üretim miktarı ile işe başlamayı
göze almak; uzun yıllar içinde oluşmuş ithalat, ihracat, üretim ve
iç tüketim rakamlarını detaylı inceleyerek yatırıma karar vermek
gerekmektedir.
Bu araştırma sadece tavuk ürünleri için değil, tavuk
üretiminde kullanılan girdiler ve özellikle yem hammaddeleri için
yapılmalıdır.
Tavukçuluk artık kümesinin önünde yerleri eşeleyen köy hayvanı
olmaktan çıkmış, bir fabrika malzemesi haline gelmiştir.
Ancak son
dönemlerde, hayvan refahı konusunda duyarlılığın artması ve bu yönde
yapılan çalışmalar, tavuklara
kısacık ömürlerinde ortalama bir refah sağlamaya çalışmaktadır.
Modern tavuk üreticileri ile hayvan hakları savunucuları bu sebeple
sık sık karşı karşıya gelmektedir.
Bence tavukların canlı olduğu
unutularak, kabul edilemez seviyede kötü koşullarda yaşamaya zorlanması bir
insanlık suçudur.
Bu sebeple derhal tavuklara en azından asgari
seviyede refah koşulları sağlamak zorunluluğu açıktır.
Tavuk
üreticileri bu konuda acilen adım atmakta birinci dereceden
sorumludur. Kuş gribi korkusu, köy tavukçuluğunu neredeyse yok etme noktasına
getirmiştir. Ancak risklerin etkin şekilde değerlendirildiği organik
tavukçuluk ile köy tavukçuluğun modern bilimin öncülüğünde yeniden
daha sağlıklı şekilde canlanacağı şimdiden öngörülmektedir.
Her zamanki gibi yazıma güzel bir deyiş ile son vermek istiyorum:
Zorluklar, zamanında yapmamız gerekip de yapmadığımız kolay şeylerin
birikmesiyle oluşur.
Henry Ford
En derin saygılarımla,
Hakan Ozan Erzincanlı
Ziraat Yüksek Mühendisi
www.tarimsal.com
|
