Barınaklar, biyogaz, biyodizel, samanın yem değerinin arttırılması

 

17.03.2008

Tarımsal Yatırım Yapmak 6. Bölüm

Tavukçuluk Sektörü

Tavukçuluk son yıllarda tarım konuları içerisinde değil gibi görülüyor.

Hem tavukçuluk sektöründe çalışanlar, hem de tarımın diğer kollarında çalışanlar tavukçuluk sektörünün artık iyice farklılaştığını, tarımın bir dalı olmaktan ziyade kendi içinde farklılaşmış bir endüstri biçimi haline geldiğini düşünüyorlar.

Bunun doğru olduğunu da kabul etmemiz gerekir.

Tavukçulukta temelde iki ayrı üretim biçimi vardır ve ikisi de birbirinden oldukça farklıdır. Birincisi et tavukçuluğu, diğeri yumurta tavukçuluğu.



Et Tavukçuluğu

Et tavukçuluğunda üretici civcivleri damızlıkçı işletmeden alır. 35-42 günlük sürede bu civcivleri 2 kg kadar semirtir ve satar. Daha sonra kümesini temizler, arınıklaştırır (dezenfekte eder) ve yeni civcivler alıp yeni bir üretim yapar. Buna göre bir üretici yılda 4 ila7 sefer üretim yapabilir.

Et tavukçuluğunda kafes pek kullanılmaz. Hayvanlar zeminde, genelde talaş altlık üzerindedir. Yemlik ve suluklar hayvanların önüne yukarıdan sarkıtılır.

Yumurta Tavukçuluğu

Yumurta tavukçuluğuna başlamak için üretici genelde 16 haftalık “yarka” denilen dişi tavukları alıp kümesini doldurur. Yumurtacı işletmeler, genelde üst üste 2-3 hatta bazen 4-5 kafes şeklindedir. Bu kümesler yumurta tavuğu ile doludur. Hayvanlar sürekli yem tüketip yumurtlarlar.

Tavukçulukta Verim

Et tavukçuluğunda 40 gramlık civciv 40 günde 2 kg ağırlığa ulaşıyor. 1950’lerde bir civcivin 1 kg ağırlığa ulaşması için 6 ay geçmesi gerekiyordu.

Yine 1950’li yıllarda, en yüksek verimli yumurtacı sürüsünde, tavuk başına yumurta verimi 220 adet iken, bugün bu sayı 330 adettir.

Günümüzde tavukların bu yüksek verimlere gelmiş olasının sebepleri şunlardır:

1- Islah, yapay seleksiyon (Tavuk türünün ıslaha uygunluğu):

Tavuk kısa sürede hızla üreyebilen bir hayvan. Cinsel olgunluğa ulaşma süresi de çok kısa. Bu sebeple ıslah yapmak için kısa sürede büyük bir sürü oluşturabilir, bu büyük sürünün verimlerini kısa zamanda ölçebilir ve en verimli olanları ayırabilirsiniz. Tüm bu işlem en çok bir yıl sürer.

İşte büyük sürülerdeki en verimli hayvanlar uzun yıllardır seçilerek verimlilik hızla arttırılabildi.

Islahta bu kolaylıklar sığırlarda da olsaydı, şu an sığırcılıkta da mevcut durumdan çok daha ciddi verim artışları sağlanabilirdi.

Ancak tavukçulukta da son zamanlarda doğanın izin verdiği sınıra yaklaşıldı.

Et tavuklarının kalpleri hızlı ağrılık artışını kaldıramayabiliyor. Çok yüksek verimli etçi tavuklar, ani stres sonucu kalp krizi geçirip ölebiliyor.

Yumurta tavuklarında yapılan araştırmaya göre bir yumurta tavuğu genetik olarak en az 25 saatte bir yumurta üretebiliyor. Bu da bu canlının genetik olarak en fazla yılda 350 yumurta üretebilmesi demek. Yani tavuğun mevcut genetik yapısı ile verim eşiği yılda 350 yumurta.

Ancak araştırmacılar bu sorunu aşmak üzereler. Yumurta oluşumunda en çok zaman alan aşama kabuğun üretilme aşaması. Kabuksuz yumurta üretimi ile verimin arttırılması gündemde. Ayrıca tavukta biri dumura uğramış durumda iki ayrı yumurta kanalı var. Araştırmacılar bu dumura uğramış kanala işlev kazandırmayı hedefliyor.

Şu an belirlenmiş olan hedef, tavuk dünyaya geldiğinde yumurta kanallarında bulunan potansiyel yaklaşık 5000 yumurta çekirdeğinin gerçek bir yumurta haline getirilebilmesi!
 


2- Islah (Genetik biliminde insanlığın yaptığı gelişmeler):

İnsanlık özellikle DNA’ nın keşfinden sonra genetik biliminde hızla ilerledi. Tavuk ıslahında özellikle biyoistatistikten yararlanarak çok önemli verim artışları sağlandı.

Ancak tavuk geninde yapay olarak değişim yapılmamıştır. Yapay genetik değişim şu an sadece bitkiler üzerinde uygulanmaktadır.
 


3- Besleme (Besleme biliminde insanlığın yaptığı gelişmeler):

 Hayvan besleme alanında son 50 yılda çok büyük gelişmeler kaydedildi. Hem hayvanların ihtiyaçları hem de verilecek yemin nerede nasıl etki yaptığı oldukça iyi biliniyor. Öyle ki artık saha koşullarında 1,7 kg yem ile 1 kg tavuk eti üretmek mümkün (ki bu 1,7 kg yemin en az % 12’ sinin su olduğunu, yemin verilirken kısmen döküldüğünü, bu yemin bir kısmı ile hayvanın et değil ısı enerjisi üretmek zorunda olduğunu da düşünün)

Özellikle yem katkıları ve antibiyotikleri de bu maddeye dahil edersek, bunların verim artışlarına büyük katkısı olduğunu belirtmek gerekir.
 


4- Yetiştiricilik (Hayvan yetiştiriciliği biliminde insanlığın yaptığı gelişmeler):

Son zamanlarda kümes serinletme-havalandırma, besleme-sulama sistemleri, aydınlık-karanlık uygulamaları gibi teknikler verimlerin hızla artmasını sağlamıştır.
 


5- Hayvan sağlığı (Hayvan sağlığı biliminde insanlığın yaptığı gelişmeler):

Veteriner hekimliği alanındaki gelişmeler de tavukçulukta verimlerin bu düzeylere gelmesinin önemli nedenlerindendir.

 

Tavukçulukta Önemli Konular

1- Dışa Bağımlılık

“Tavukçuluk alanında maalesef ülkemiz dışarı bağımlı” diyorduk bundan 3-5 sene evvel...

Ancak en azından yumurta tavukçuluğunda artık bunun böyle olmadığını gururla söyleyebiliyoruz.

Gelin Anadolu Ajansı’ nın 14 Kasım 2005 tarihli haberine bir göz atalım:

“Ankara Tavukçuluk Araştırma Enstitüsü (ATAE), dünyada biri Türkiye'de olmak üzere sadece altı ülkenin sahip olduğu 'safhat' tavuklar sayesinde ticari değeri çok yüksek üç tavuk ırkı geliştirdi.

Atabey, Atak ve Atak-S adlarıyla Türk Patent Enstitüsü'ne (TPE) tescil ettirilen tavuklar, Türkiye'de ticari önemi olan ilk hayvan ırkları özelliği taşıyor. Etçi ve yumurta tavuğu damızlığında yüzde 100 dışa bağımlı olan Türkiye, 1930'da kurulan ATAE sayesinde, yumurta tavuğunda bağımlılık zincirini kırdı.

11 yıllık ıslah çalışması sonucu geliştirilen tavuk ırkları, halen Türkiye'de tescil edilen ve ticari önemi olan ilk hayvan ırkları niteliğinde. ATAE, üç yılda gerçekleştirdiği 2.5 milyon YTL'lik yatırım ile yumurta tavuğu damızlığında Türkiye'nin tüm ihtiyacını karşılayacak hale geldi.”

Bu haber gerçekten çok sevindirici, Türkiye için büyük bir kazanım. Çünkü kendi imkanlarınızla geliştirdiğiniz bir tavuk ırkınız yok ise, yüksek verimli civcivleri haberde anlatıldığı gibi yurt dışındaki firmadan satın almak zorunda kalırsınız. Bu da yurt dışına sürekli para akışı demektir.

Oysa Ankara Tavukçuluk Araştırma Enstitüsü (ATAE) oldukça başarılı bir yumurtacı tavuk ırkı geliştirmiş. Enstitü’ nün http://www.tae.gov.tr adresli web sitesinden hem yeni geliştirilen ırklar ile ilgili detaylı bilgi alınabilir, hem de istenirse bu tavuklardan veya yumurtalardan istenilen sayıda satın alınabilir. Web sitesinde yumurta, tavuk fiyatları net olarak bulunmaktadır.

Üzücü olan ise sadece yumurtacı bir ırk geliştirilmiş olması, hala yerli ve yüksek verimli etçi ırkımız olmamasıdır. ATAE yetkilileri etçi bir ırk da geliştirmek istediklerini ancak yeterli sayıda değişik çeşit saf ırk etçi tavuk yumurtası temin edemedikleri için bu konuda başarılı olamadıklarını üzülerek belirtiyorlar. Yani olası bir ambargo veya karantina uygulamasında ülkemiz tavuk eti üretimi yapamaz bir durumda kalacaktır.

Bu arada ülkemiz tavuk yemi açısından dışa bağımlı diyebiliriz. Lakin tavuk yemi üretiminde en önemli iki madde mısır ve soya büyük oranda ithal edilmektedir.

 

2- Tavuğun Tükettiği Gıdaların İnsanın Tükettiği Gıdalar ile Rekabet İçinde Olması

Tavuk tükettiği gıdalar itibarı ile insan ile rekabet eden bir canlıdır. Tavuğun temel gıdası mısır ve soyadır ki bu iki besin hammaddesi insan için de çok önemlidir. Tavuk beslemek için üretilen mısır ve soya alanları bir bakıma insan beslenmesi için üretilecek potansiyel ürünlerin üretiminden vazgeçmek anlamına geliyor.

Mesela, bu durum büyük ve küçükbaş hayvan (geviş getiren canlılar) üretimi için böyle değil. Geviş getiren hayvanlar, dört mideli sindirim sistemleri sayesinde insanın değerlendiremediği yüksek selüloz içerikli otları tüketerek bunları değerli hayvansal ürünlere dönüştürebilir. Ayrıca bu otların üretildiği yerler, zaten yüksek nitelikli bitkisel üretim yapılmayan çayır-meralar gibi dördüncü, beşinci,  altıncı sınıf tarım alanları olduğunda geviş getirenler ile yapılan hayvansal üretim, insanlık açısından bir kazan-kazan üretimine dönüşüyor.

Oysa tavuk tükettiği gıdalar açısından insan ile rekabette olduğu için insanlığın nüfusu artıp, tarım alanları azaldıkça tavuk ürünleri üretimi konusunda sıkıntılar artacaktır.

Sonsöz

Ülkemizde tavukçuluk son yıllarda çok gelişmiş, büyük yatırımlar ile son teknolojinin kullanıldığı büyük modern tesisler kurulmuştur.

Tavukçuluğa yatırım yapmak, diğer tarımsal yatırımlardan oldukça farklı bir hal almış, adeta bir endüstri haline gelmiştir.

Bu bağlamda tavukçuluk yatırımı yapmak için ölçek ekonomisinin imkanlarını kullanarak ortalamanın üzerinde bir üretim miktarı ile işe başlamayı göze almak; uzun yıllar içinde oluşmuş ithalat, ihracat, üretim ve iç tüketim rakamlarını detaylı inceleyerek yatırıma karar vermek gerekmektedir.

Bu araştırma sadece tavuk ürünleri için değil, tavuk üretiminde kullanılan girdiler ve özellikle yem hammaddeleri için yapılmalıdır.

Tavukçuluk artık kümesinin önünde yerleri eşeleyen köy hayvanı olmaktan çıkmış, bir fabrika malzemesi haline gelmiştir.

Ancak son dönemlerde, hayvan refahı konusunda duyarlılığın artması ve bu yönde yapılan çalışmalar, tavuklara kısacık ömürlerinde ortalama bir refah sağlamaya çalışmaktadır. Modern tavuk üreticileri ile hayvan hakları savunucuları bu sebeple sık sık karşı karşıya gelmektedir.

Bence tavukların canlı olduğu unutularak, kabul edilemez seviyede kötü koşullarda yaşamaya zorlanması bir insanlık suçudur.

Bu sebeple derhal tavuklara en azından asgari seviyede refah koşulları sağlamak zorunluluğu açıktır.

Tavuk üreticileri bu konuda acilen adım atmakta birinci dereceden sorumludur.

 

Kuş gribi korkusu, köy tavukçuluğunu neredeyse yok etme noktasına getirmiştir. Ancak risklerin etkin şekilde değerlendirildiği organik tavukçuluk ile köy tavukçuluğun modern bilimin öncülüğünde yeniden daha sağlıklı şekilde canlanacağı şimdiden öngörülmektedir.

Her zamanki gibi yazıma güzel bir deyiş ile son vermek istiyorum:

Zorluklar, zamanında yapmamız gerekip de yapmadığımız kolay şeylerin birikmesiyle oluşur.

Henry Ford
 

En derin saygılarımla,


Hakan Ozan Erzincanlı
Ziraat Yüksek Mühendisi
www.tarimsal.com
 

Bazı Ürünlerimiz:

 

Tüm makaleleri okumak için tıklayınız...

anasayfa


Eklemek istedikleriniz konular varsa lütfen bize yazınız.

Barınaklar, biyogaz, biyodizel, samanın yem değerinin arttırılması

anasayfa  |   bize yazın

tar-get@tarimsal.com