|
ÜRETİCİLER VE TÜKETİCİLER BÜYÜK TEHDİT
ALTINDA!!!
Tohumluklar dışındaki genetiği
değiştirilmiş organizma ve ürünleri ile genetiği değiştirilmiş organizma ve
ürünlerini içeren gıda ve yem maddeleri hakkında karar verme, işleme, ithalat,
ihracat, izleme, tescil, etiketleme, kontrol ve denetim ile ilgili usul ve
esasları kapsayan “Gıda Ve Yem Amaçlı Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar
Ve Ürünlerinin İthalatı, İşlenmesi, İhracatı, Kontrol Ve Denetimine Dair
Yönetmelik” 26.10.2009 tarih ve 27388 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanarak
yürürlüğe girdi. Genetiği Değiştirilmiş Organizmalara karşı çıkan ekolojist
örgütler ise tepkilerini dile getirmek için yeni bir eylemlilik sürecine
hazırlanıyor..
GDO’ ların yem ve gıda olarak kullanılmasına izin veren yönetmelikle ilgili bir
açıklama yapan Ekoloji Kolektifi, “Gdo’lara izin veren hükümete seslenerek,
Kopenhag iklim değişikliği zirvesine giderken gdonu da al git” dedi. Geçtiğimiz
hafta Akdeniz Üniversitesi’nin biyoteknolojik yöntemlerle tarımsal üretime izin
veren yönetmeliğine dava açıldığını söyleyen açıklamada, gıdayı tekellerine
almak isteyen şirketler ülkeyi yönetiyor denildi.
Yapılan açıklamada “Tarım ve Köy İşleri Banklığı tarafından yayımlanan gdolara
izin veren bu yönetmelik ile Türkiye gıda emperyalizminin tutsağı haline
gelmiştir, bundan sonraki süreçte kentliler yedikleri besinlerin, köylüler ve
çiftçiler ise ürettikleri ürünlerin geleceğinin ellerinden alındığını
bilmelidir” denildi. Açıklamanın devamında ise şu ifadelere yer verildi.
“Türkiye’de yaklaşık beş yıldır Biyogüvenlik sistemine ihtiyaç duyulduğunu Gdoya
Hayır Platformu bileşenleri ile haykırıyoruz. Buna karşın gıdayı ve tohumu
gdolardan koruyan bir yasayı hükümet çıkarmamak için ayak diriyor. Bu da
yetemezmiş gibi Cartagene Biyogüvenlik Protokolün’deki yükümlülüklerinin bile
gerisinde bir yönetmelikle Türkiye’nin kapılarını gdolu ürünlere sonuna kadar
açıyor. Gıda ve yemlerde gdo kullanımını serbest bırakıyor.
Sınır Kapılarında Denetim Yok
Sadece antibiyotiğe direnç geni taşıyan gdolu gıdalar ile gdolu bebek
mamalarının ülkeye girişi yasaklanıyor. Peki bu ürünlerin ülkeye giriş
yapmadığının tespitinin nasıl yapılacağını soracak olursanız, bakanlık bu konuda
bile hiçbir tedbir almaya gerek duymuyor. Bu konuda gerektiğinde bir düzenleme
yapılacağı belirtiliyor. Peki bu hükümetin sayın Bakanlığı siz denetimini
yapmadığınız bu ürünlerin ülkeye girip girmediğini nasıl denetleyeceksiniz. Daha
önce sorduk bir kez daha soruyoruz, çocuklar için zararlı gördüğünüz gdolar
neden büyükler için zararlı değildir.”
Basitleştirilmiş İzin Sistemi
Gdolu ürünleri Türkiye’ye ithal etmek isteyen kişi ve şirketler için
basitleştirilmiş bir izin sistemi getiren yönetmelik kapsamında gdolu gıda ve
yemlerin risklerinin hangi kriterlere göre yapılacağına ilişkin bir düzenleme
yapılmıyor. Bu gıda ve yemlerin hangi koşullarda riskli olacağının belirli
koşullara bağlanmamasının tüketiciler ve üreticiler açısından büyük sakıncaları
olacağını belirten Ekoloji Kolektifi, “ekonomik ve sosyal risk kriterleri
belirlenmediğinde, bu ürünlerin takibi ve denetimi konusunda bir alt yapı
oluşturulmadığında, yem olarak giren ürünlerin tohum olarak kullanılmasının önü
alınamayacağı gibi, bu gıdalardan kaynaklı yaşanacak sağlık sorunlarının da
neler olduğunun tespitinin mümkün olamayacağını” belirtiyor.
GDO’lu Gıdalara Etiket Bile Yok
Genetiği değiştirilmiş ürünleri tüketmek istemeyen tüketicilere seçme hakkı bile
tanımayan bu yönetmelik uyarınca ancak binde dokuzun üzerinde gdo içermesi
durumunda bu gıda ve yemlerin etiketleneceğini düzenleniyor. Buna göre
tüketicilerin hangi üründe gdo olduğunu bilebilme olanağı da tamamen ellerinden
alınıyor. Gdosuz ürün üreticilerinin ise ürünlerinin üzerinde gdosuz olduğunu
belirtmeleri yasaklanıyor.
GDO’lu Yemler Tohum Olarak Kullanılabilir
Gdolu yemlerin hayvanlar tarafından tüketilmesi ve hayvanlardan da insanlara bu
gdoların geçişi karşısında bu ürünleri ithal eden, satan ve kullandıran kişilere
hiçbir cezai sorumluluk getirilmiyor. Aynı zamanda bu yemelerin tohumluk olarak
kullanılmasının nasıl engelleneceği, tohumluk olarak kullanıldığı zaman
yaptırımın ne olacağı da yönetmelik de düzenlenmiş değil. Bu durum ülkenin
genetik varlıklarını tehdit edeceği gibi tarım ve hayvancılık sistemlerinde de
onarılmaz yaralara yol açabilir.
Köylüler ve Çiftçileri Zor Günler Bekliyor
Bu ürünlerin kullanılmasından doğacak zararla ilgili şirketlere para cezası
dışında bir yaptırım ise öngörülmemiş. Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması Ve Uygulanmasına Dair Kanun, Yem Kanunu, Gıdaların Üretimi,
Tüketimi Ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek
Kabulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca, gdolu gıda ve yemlerden doğacak
zararlarla ilgili adli ve idari para cezası öngören yönetmelik çiftçilerin ve
köylülerin bu ürünleri kullanımlarından kaynaklanan doğrudan ve dolaylı
zararlarının nasıl tazmin edileceğine yönelik bir ip ucu bile sunmuyor. Bu
durumda ekosistem ve tarımsal yapılarda onarılmaz tahribata yol açan gdo
üreticisinin ürünlerinin piyasadan toplatılması ve uygulanacak para cezası ile
kurtulmasının alt yapısı oluşmuş durumda.
Dipten Gelen Sese Kulak Verin
Ekolojist sosyalist çiftçi, tüketici, kentli ve köylü örgütleri tarafından dava
konusu edilmesi beklenen yönetmelik, iklim değişikliği zirvesine hazırlanan
Türkiye’nin politik yönelimini de ortaya koyuyor. Aralık ayı içinde BM 15
taraflar Konferansı kapsamında iklim değişikliğine neden olan gıda, su, enerji,
tarım gibi konularda, hükümetin gıdayı, suyu, toplum sağlığını önceleyen
politikalara ağırlık vermeyeceğini gösteriyor. Gıda egemenliği ekseninde,
tohumun ve tarımın kamusal politikalarla desteklenmesi; fosil yakıtlardan
vazgeçilmesini, kentlerin kapitalist dönüşümüne karşı yeni bir sürece
hazırlanılması gerektiğinin altını çizen Ekoloji Kolektifi, önümüzdeki günlerde,
gıdanın, suyun, toprağın ve toplumun geleceği için dipten gelen dalga adı
altında pek çok örgütün birleşik bir eylem süreci yaratacağını vurguluyor.
Ekolojistler.org |
|
26 Ekim 2009 PAZARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 27388
YÖNETMELİK
Tarım ve Köyişleri Bakanlığından:
GIDA VE YEM AMAÇLI GENETİK YAPISI DEĞİŞTİRİLMİŞ
ORGANİZMALAR
VE ÜRÜNLERİNİN İTHALATI, İŞLENMESİ, İHRACATI, KONTROL VE
DENETİMİNE DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, insan yaşamı ve sağlığı, hayvan sağlığı ve
refahı, tüketici çıkarları ve çevrenin en üst düzeyde korunması için genetiği
değiştirilmiş organizma ve ürünleri ile genetiği değiştirilmiş organizma ve
ürünlerini içeren gıda ve yem maddeleri hakkında karar verme, işleme, ithalat,
ihracat, izleme, tescil, etiketleme, kontrol ve denetim ile ilgili usul ve
esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik;
a) Tohumluklar dışındaki genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünleri ile
genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünlerini içeren gıda ve yem maddeleri
hakkında karar verme, işleme, ithalat, ihracat, izleme, tescil, etiketleme,
kontrol ve denetim ile ilgili usul ve esasları kapsar.
b) Sağlık Bakanlığınca ruhsat veya izin verilen ürünleri kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 18/4/2006 tarihli ve 5488 sayılı Tarım Kanununun 10
uncu maddesi, 7/8/1991 tarihli ve 441 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının
Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 27/5/2004 tarihli ve
5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun, 29/5/1973 tarihli ve 1734
sayılı Yem Kanunu ile 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik
Mevzuatın Hazırlanmasına Dair Kanuna dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Ayırıcı kimlik: Aktarılan her bir gen için bir kod ve her bir GDO için ise,
taşıdığı genin kodunu da içeren nümerik ve alfa nümerik kodlama sistemini,
b) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
c) GDO: Genetik yapısı değiştirilmiş organizmayı,
ç) Genetik yapısı değiştirilmiş organizma: Modern biyoteknoloji kullanılarak
genetik materyali değiştirilmiş olan, insan haricindeki organizmayı,
d) GDO ve ürünleri: GDO, GDO içeren, GDO lardan oluşan, GDO içerdiği hâlde GDO
lardan oluşmayan ve/veya kısmen veya tamamen GDO lardan elde edilen ürünleri,
e) GDO lu gıda: GDO, GDO içeren veya GDO dan üretilen bileşen içeren veya GDO
dan üretilen gıda maddelerini,
f) GDO lu ürün: GDO, GDO içeren veya GDO dan üretilen bileşen içeren veya GDO
dan üretilen ürünleri,
g) GDO lu yem: GDO, GDO içeren veya GDO dan üretilen bileşen içeren veya GDO dan
üretilen yem maddelerini,
ğ) GDO suz eşdeğer ürün: Genetik değiştirme teknolojisi uygulanmayan eşdeğer
gıda veya yemi,
h) Gen sahibi: GDO ve ürünlerinde değiştirilmiş olan gen ya da genlerin patent
hakkını elinde tutanı,
ı) İzleme: Bir GDO ve ürününün, biyolojik çeşitlilik, bitki, hayvan ve insan
sağlığı üzerindeki etkilerini belirlemek üzere bir program dâhilinde yürütülen
gözlem, analiz ve kontrolleri,
i) İzlenebilirlik: GDO ve ürünlerinin, üretim ve dağıtım zinciri boyunca her
aşamada geriye dönük takibini, belirlenmesini ve tanımlanmasını,
j) KKGM: Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,
k) Komite: Bu Yönetmelikle kuruluşu öngörülen bağımsız, bilimsel, teknik risk
değerlendirme komitesini,
l) Risk değerlendirme: GDO ve ürünlerinin, genetik değişiklikten dolayı, insan,
hayvan ve bitki sağlığı, biyolojik çeşitlilik ve çevre üzerinde, doğrudan veya
dolaylı, derhal veya gecikmeli sebep olabileceği risklerin ve risk kaynağının
olumsuz etkiye sebep olma potansiyelinin test, analiz, deneme gibi bilimsel
yöntemlerle belirlenmesi ve değerlendirilmesi sürecini,
m) Risk yönetimi: Risk değerlendirme sonucunda öngörülen ve/veya tahmin edilen
olumsuz etkilerin gerçekleşmesini önlemek veya gerçekleşmesi durumunda zararı en
az seviyede ve kontrol altında tutarak ortadan kaldırmak, GDO ve ürününün izin
verilen amaç ve kurallar dâhilinde kullanılmasını ve muamelesini sağlamak
amacıyla alınan önlemleri,
n) TAGEM: Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğünü,
o) TÜBİTAK: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunu,
ö) TÜGEM: Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğünü,
p) Uzmanlar listesi: GDO ile ilgili çalışmalara yön verecek Bakanlık tarafından
oluşturulan uzman listesini
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler ve İzin Koşulları
Genel hükümler
MADDE 5 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olan GDO lu gıda ve yemlerin
işleme ve tüketim amacıyla ithali, piyasaya sürülmesi, tescili, ihracatı ve
transit geçişleri yasaktır. Gümrük idarelerince bu Yönetmelik kapsamındaki
ürünler için GDO ya ilişkin ek bir belge aranmaz.
(2) İthal edilen, üretilen veya dağıtımı yapılan GDO lu gıda veya yemin çevre,
insan veya hayvan sağlığı açısından olumsuzluğu tespit edildiğinde, gıda veya
yem işletmecisi sağlığı ve çevreyi korumak amacıyla gerekli tedbirleri almak,
Bakanlığı, diğer ilgili mercileri ve tüketicileri acilen bilgilendirmek ve söz
konusu gıda veya yemi, piyasadan geri çekmek zorundadır.
(3) GDO lu ürünlerin, bebek mamaları ve bebek formülleri, devam mamaları ve
devam formülleri ile bebek ve küçük çocuk ek besinlerinde kullanılması yasaktır.
(4) İnsan ve hayvan tedavisinde kullanılan antibiyotiklere karşı direnç genleri
içeren GDO ve ürünlerinin ithalatı ve piyasaya sunulması yasaktır.
(5) Bakanlık, GDO lu gıda ve yemlerin ithalat ve ihracat kapılarıyla ilgili
gerektiğinde düzenleme yapabilir.
(6) Gıda veya yem, GDO lardan biri ya da birkaçını toplamda en az % 0,9 oranında
içeriyor ise, GDO lu olarak kabul edilir.
(7) Gıda veya yemin % 0,5 ten fazla izin verilmeyen GDO içermesi halinde
ithalatına, işlenmesine, nakline, dağıtımına ve satışına izin verilmez.
(8) GDO suz ürünlerin etiketinde ürünün GDO suz olduğuna dair ifadeler
bulunamaz.
(9) Bu Yönetmelikte yer almayan hususlarda Bakanlık her türlü düzenlemeyi
yapmaya ve tedbiri almaya yetkilidir.
İzin koşulları
MADDE 6 – (1) Her bir GDO için, bilimsel esaslara göre değiştirilmiş gen ya da
genler esas alınarak bir defaya mahsus olmak üzere Komiteler tarafından risk
değerlendirmesi yapılır.
(2) Her bir risk değerlendirmesinin sonucuna göre GDO lu gıda veya yemin çevre,
insan veya hayvan sağlığı ile diğer inceleme konularında herhangi bir
olumsuzluğun tespit edilmediğine dair bir karar belgesi hazırlanır. Karar
belgesi en az aşağıdaki hususları içerir:
a) İznin geçerlilik süresi,
b) GDO ve ürünlerinin ithalatı için uygulanacak kural ve işlemler,
c) Kullanım amacı ve kısıtlamalar,
ç) Risk yönetimi, piyasa denetimi ve gerektiğinde aşamalı üretim planlaması,
d) İzleme ve izlenebilirlik koşulları,
e) Belgeleme ve etiketleme koşulları,
f) Ambalajlama, taşıma, muhafaza ve nakil kuralları,
g) İşleme ile atık ve artık arıtım ve imha koşulları,
ğ) Güvenlik ve acil durum tedbirleri,
h) Kullanım ile ilgili yıllık raporlama koşulları,
ı) Devir ve/veya kullandırmaya ilişkin koşulları,
i) Tedarik ve amaca göre kullanım ve işleme koşulları.
(3) Bakanlık onaydan önce, GDO ile ilgili Komite kararını kamuoyunun görüşlerine
açabilir.
(4) Komitenin kararı, Bakanlık onayından sonra yürürlüğe girer.
(5) Bakanlık, izin verilen GDO ve diğer GDO larla ilgili bilgileri Bakanlık
internet sitesinde yayımlar.
(6) İzin verilen GDO ve ürünlerinin kayıt altına alınması ve ürünün her aşamada
takibinin sağlanması amacıyla, GDO ve ürünlerini ithal edenler, işleyenler ve
piyasaya sunanlar Bakanlığa beyanda bulunmak, GDO ve ürünlerini GDO içerdiğine
dair belgeler eşliğinde nakletmek, taşımak ve etiketleme kurallarını uygulamakla
yükümlüdür.
(7) İzin, karar belgesinde belirtilen koşulların ihlali veya olası zarar ve
risklerle ilgili yeni bilimsel bilgilerin edinilmesi, kullanım sonucunda olumsuz
sonuçların ortaya çıkması durumunda, Bakanlıkça iptal edilir. İzni iptal edilen
GDO ve ürünleri toplatılır ve imha edilir.
(8) Karar belgesinde belirtilen hususlara uyulmaması hâlinde izin iptal edilir.
İznin iptal gerekçesine göre idari yaptırımlar uygulanır.
(9) GDO lu ürünler, izin verilen amaçlar dışında kullanılamaz.
(10) Gen sahibi, GDO ve ürünleriyle ilgili olarak yeni bir risk ya da risk
şüphesini öğrendiği takdirde durumu derhal Bakanlığa rapor etmek ve tedbir
almakla yükümlüdür.
(11) Gen sahibi, aldığı izne konu olan GDO ve ürünlerinin satışı ve dağıtımı
sırasında taşıma, depolama, işleme ve ambalajlama gibi işlemlere ilişkin
güvenlik kuralları ve tedbirler hakkında alıcıları bilgilendirmekle yükümlüdür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Komite, Başvuru ve Çalışma Grupları
Komite
MADDE 7 – (1) Bakanlık tarafından GDO ile ilgili bilimsel ve teknik verileri
araştıracak, yorumlayacak ve görüş oluşturacak, görev süreleri iki yıl olan
uzmanlar listesi teşkil edilir. Uzmanlar listesi, Bakanlık TAGEM, TÜGEM, KKGM
birimlerinden temsilciler ile üniversiteler, TÜBİTAK ve araştırma enstitülerinde
görevli konu ile ilgili uzman veya öğretim üyelerinden oluşur. Uzmanlar
listesinden Bakanlık tarafından belirlenecek on bir üyeden oluşacak bir komite
her bir başvuru için ayrıca oluşturulur.
(2) Komitenin sekretaryası TAGEM tarafından yürütülür. Komite TAGEM in daveti
üzerine toplanır.
(3) Komite en az dokuz üye ile toplanır. Komite her başvuru için bir başkan
seçer. Kararlar üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alınır. Lehte ve aleyhteki
kararların gerekçeleri sahipleri tarafından yazılıp imzalanarak, karar ekinde
yer almak üzere başkana teslim edilir.
(4) Komite, başvuruları toplantının ilk gününden başlamak üzere doksan gün
içinde karara bağlamak zorundadır. Ek bilgi ve belge istendiğinde bu süre
durdurulur. Komite tarafından ek bilgi ve belgenin talep edilmesi durumunda ek
bilgi ve belgenin en fazla otuz gün içerisinde tamamlanması zorunludur.
(5) Komitenin başvuruyu reddetmesi durumunda aynı ürün için ret tarihinden
itibaren bir yıl dolmadan ve yeni bilimsel veri ve bulgular sunulmadan yeniden
başvuru yapılamaz.
(6) Komiteye sunulan bilgilerin üçüncü şahıslarla veya kamuoyuyla paylaşılması,
başvuru sahibinin talebi dikkate alınarak Komitenin iznine tabidir.
(7) Komite, her türlü iş ve işlemlerinde Bakanlığa karşı sorumludur.
Komitenin görev ve yetkileri
MADDE 8 – (1) Komitenin görev, yetki ve yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Yapılan başvurularla ilgili değerlendirmeler yapmak, hazırlanan raporu
Bakanlığa sunmak,
b) Yapılan bir başvuru ile ilgili olarak işlem sürecinde Bakanlık izni olmadan
herhangi bir açıklama yapmamak, bilgi ve belge vermemek,
c) İhtiyaç duyması hâlinde uzmanlar listesinden danışma amacıyla uzmanlardan bir
veya birkaçını, en çok iki defa olmak kaydıyla toplantılara davet etmek.
Başvuru
MADDE 9 – (1) GDO lu ürünün Komite tarafından ilk değerlendirilmesinin yapılması
amacıyla gen sahibi, aşağıdaki bilgi ve belgelerle Bakanlığa başvuruda bulunmak
zorundadır.
a) GDO nun yapısında değişikliğe neden olan gen veya genlerle ilgili bilgi ve
belgeler,
b) GDO nun tespitinde kullanılacak yöntem ve referans materyal ile tespit için
yapılacak iş ve işlemleri kolaylaştıracak her türlü bilgi, belge ve destekleyici
doküman,
c) Ayırıcı kimlik bilgileri,
ç) GDO ile ilgili risk değerlendirmeye esas bilgi ve bilimsel çalışma sonuçları,
d) Kullanım amacı ve kısıtlamalarla ilgili talep ve bu talebi destekleyen bilgi
ve belgeler,
e) Kullanım ve üretim koşullarını açıklayan bilgi ve belgeler,
f) Risk yönetimi, otokontrol ve üretim planlaması ile ilgili bilgi ve belgeler,
g) İzleme ve izlenebilirlik koşullarının nasıl olacağını açıklayıcı bilgi ve
belgeler,
ğ) İşleme sonucu atık ve artıkların arıtım ve imha koşullarını açıklayıcı bilgi
ve belgeler,
h) Güvenlik ve acil durum tedbir planı ve uygulamaları ile ilgili açıklayıcı
bilgi ve belgeler,
ı) Devir veya kullandırmaya müsaade edilip edilmeyeceği, müsaade edilmesi
durumunda uyulması öngörülen şartlar,
i) Başvuru yapılan GDO lu gıda veya yemin taşıma, muhafaza ve nakil koşulları,
j) Başvuru yapılan gen veya genlerin, geliştirilmiş oldukları ülkede başvuru
yılından en az üç yıl öncesinde tescil edildiğini, piyasada satışının serbest
olduğunu gösterir bilgi ve yetkili mercilerden alınmış onaylı belgeler,
k) Çeşidin başta tescil edildiği ülke olmak üzere ilgili mevzuatın uygulanmakta
olduğu ülkelerde de ticari olarak üretildiğini gösterir bilgi ve yetkili
mercilerden alınmış onaylı belgeler,
l) Türkiye flora ve faunası için potansiyel bir tehlike oluşturmasını engellemek
üzere GDO nun Türkiye’de yakın akraba ve yabanileri olan türlere ait olmadığını
gösterir bilgi ve belgeler.
(2) Komite, gerek gördüğü durumlarda ek bilgi ve belgeler de isteyebilir.
(3) Komite tarafından istenilen belge ve bilgilerin süresi içinde temin
edilmemesi durumunda başvuru reddedilir.
(4) Yapılan bir başvurunun sonucu diğer başvurular için emsal teşkil etmez.
Yapılan bir başvuruya verilen izin başvurulan ve takip eden ithalatlar için
geçerlidir. Ancak, ithalatın gerçekleştirilebilmes i için ilgili diğer mevzuat
hükümlerinin de yerine getirilmesi zorunludur.
Çalışma grupları
MADDE 10 – (1) Aşağıdaki konularda çalışma yapmak üzere; uzmanlar listesinden
oluşan, üye sayısı ve çalışma süresi TAGEM tarafından belirlenen çalışma
grupları kurulabilir:
a) Uluslararası gelişmeleri izleyerek ülkenin GDO ve ürünleriyle ilgili politika
ve stratejileri için önerilerde bulunmak,
b) Hassas tüketici grupları için GDO ve ürünleriyle ilgili değerlendirmeler
yaparak tavsiyelerde bulunmak,
c) Uluslararası kullanımda bulunan GDO ve ürünleriyle ilgili değerlendirmeler
yaparak Bakanlığa önerilerde bulunmak,
ç) GDO çalışması yapılmış ve üretime sunulmuş riskli ürünleri belirleyerek
ilgili kurumları bilgilendirmek,
d) Biyogüvenlikle ilgili yakın, orta ve uzun vadeli risk senaryoları hazırlamak
ve bunlarla ilgili çözüm önerileri sunmak,
e) Ülke ihtiyaçları dikkate alınarak, özellikle acil durum tedbirleri ile ilgili
önerilerde bulunmak.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
GDO lu Ürünlerin İthalatı, İşlenmesi ve Depolanması, İhracatı, Etiketlenmesi,
İzleme ve İzlenebilirlik, Denetim ve Kontrolü
İthalat
MADDE 11 – (1) Komite tarafından değerlendirilmesi yapılarak Karar belgesinde
ithalatı uygun görülmüş GDO ve ürünlerinin ithalatında aşağıdaki hususlar
dikkate alınır:
a) GDO ve ürünlerinin üretildiği ülkenin yetkili otoritesinden parti numarası,
miktarı ve GDO çeşidini belirten belge aranır.
b) Ürünün üretildiği ülke dışında başka bir ülkeden yüklenmesi durumunda üretici
ülkenin vermiş olduğu belgeyle beraber yüklendiği ülkenin yetkili otoritesince
düzenlenmiş, parti numarası, miktarı ve GDO çeşidini belirten belge aranır.
c) Bakanlık, kontrol ve denetim amaçlı analizler yapabilir.
ç) Yapılacak analizlerin sıklığı, risk esasına göre Bakanlıkça belirlenir.
(2) GDO riski taşıyan ancak, GDO suz ürün olduğu taahhüt edilen ürünlerin
ithalatında aşağıdaki esaslar uygulanır:
a) İthalatta, GDO riski taşıması nedeniyle analize tabi tutulacak ürünler ve
bunların sıklıkları Bakanlık onayı ile belirlenir. Gerektiğinde yine Bakanlık
onayı ile güncellenir.
b) Belirlenen analiz sıklıklarına göre ürünlerin analizi yaptırılır. Analiz
sonucunun uygun olması durumunda söz konusu ürünlerin ülkeye girişine izin
verilir.
c) Yapılan analiz sonucunda GDO lu olduğu tespit edilen ürünün ülkeye girişine
izin verilmez. Söz konusu ithalatçı ve ihracatçı firma ve ülke risk listesine
alınır.
(3) Tespit ve kontrol işlemleri için istenecek her türlü analiz yöntemi ve
analizlerde kullanılan özel ürünler de dâhil, bilgi, belge, ürün ve malzemeyi
temin etmekle ithalatçı yükümlüdür.
GDO lu ürünlerin işlenmesi ve depolanması
MADDE 12 – (1) İthal edilen GDO ve ürünlerinin gıda veya yem maddelerinin
üretiminde kullanılabilmesi için bu ürünlerin izin, ruhsat ve tescil
başvurularında gıda veya yem işletmecisi, gıda veya yem mevzuatında
belirtilenlere ilave olarak aşağıda belirtilen şartları sağlamak zorundadır:
a) Hammadde olarak kullanmak üzere temin ettiği GDO ve ürünleri ile ilgili
aşağıdaki bilgi ve belgeleri bir ay içerisinde Bakanlığa vermek;
1) Ürünü kimden, ne miktarda temin ettiği ile ilgili bilgiler,
2) Bu ürünlerin ne amaçla kullanılacağı,
3) Etiket ve/veya GDO ve ürünlerinin beraberinde taşınması zorunlu belgelerin
sureti.
b) GDO suz gıda veya yem, GDO lu gıda veya yemin işlendiği hattan farklı bir
hatta üretilmeli ve depolanmalıdır. Aynı üretim hattının kullanılması durumunda,
üretim hattında gerekli temizliği yapmak,
c) İşleme sonrası risklerin öngörülmesi hâlinde acil tedbir planları, muhafaza
ve nakil koşullarıyla ilgili ek tedbirleri Bakanlığa bildirmek,
ç) Atık ve artıkların güvenli arıtım ve imha koşullarını belirleyerek Bakanlığa
bildirmek.
GDO lu ürünlerin ihracatı
MADDE 13 – (1) İhracatta alıcı ülkenin talebi doğrultusunda işlem yapılır. Alıcı
ülkenin GDO ile ilgili talebinin olmaması durumunda genel ihracat mevzuatına
göre işlemler gerçekleştirilir.
Gıdaların etiketlenmesi
MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre izin verilen GDO lu gıdaların %
0,9 un üzerinde GDO içermesi hâlinde, 16/11/1997 tarihli ve 23172 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinde yer alan gerekliliklere
ilave olarak aşağıdaki hususlar çerçevesinde etiketlenmeleri zorunludur.
a) GDO lu gıdanın tek bileşenden oluşması durumunda “genetik olarak
değiştirilmiştir” veya ürün ismi ya da hammaddenin ismi “genetik olarak
değiştirilmiş ...........’den üretilmiştir” ifadesi ile birlikte etiket üzerinde
yer almak zorundadır.
b) GDO lu gıdanın birden fazla bileşen ihtiva etmesi durumunda, ürün ismi ya da
bileşen ismi, “genetik olarak değiştirilmiş ..........” veya “genetik olarak
değiştirilmiş ….......’den üretilmiştir” ifadeleri ile birlikte bileşen
listesinde söz konusu bileşenden hemen sonra gelecek şekilde parantez içerisinde
yer almak zorunda olup, parantez içindeki ifade diğer bileşenlerle aynı karakter
büyüklüğünde olmalıdır.
c) GDO lu dökme gıdaların beraberinde, etiket bilgilerini içeren belge
bulundurulmak zorundadır.
ç) Yukarıda belirtilen etiketleme gerekliliklerinin yanı sıra, GDO lu gıdaların
GDO suz eşdeğer ürünlerden; bileşimi, beslenme etkileri veya beslenme değeri,
kullanım amacı açısından farklılık gösterdiği durumlarda, bu hususlar etiket
üzerinde belirtilmelidir. Besin bileşeninde farklılık gösteren GDO lu gıdalarda,
beslenme etiketlemesi yapılması zorunludur.
d) GDO lu gıdaların GDO suz eşdeğer ürünlerden farklı olması durumunda,
tüketilmesi sonucunda sağlık riski oluşturabilecek tüketici gruplarına ait
uyarıların etiket üzerinde belirtilmesi zorunludur.
e) GDO kullanılarak elde edilen gıdanın GDO suz eşdeğerinin olmaması durumunda,
söz konusu ürünün doğası ve özelliklerine ait bilgilerin Türk Gıda Kodeksinde
belirtilen hükümlere uygun olarak etiket üzerinde belirtilmesi zorunludur.
Yemlerin etiketlenmesi
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre, yem veya yemlik madde olarak
kullanımına izin verilen GDO lu yemlerin % 0,9 un üzerinde GDO içermesi hâlinde,
yem mevzuatında yer alan etiket gerekliliklerine ilave olarak aşağıdaki şekilde
etiketlenmesi zorunludur.
a) GDO lu yemin özel adının yanında parantez içinde “genetik olarak
değiştirilmiş ………” ifadesi bulunmalıdır. Bu ifade yem bileşen listesi altında
dip not olarak da yer alabilir. Bu durumda yazı karakter büyüklüğünün listede
belirtilen ürünlerin karakter büyüklüğünden az olmaması gerekir.
b) GDO dan elde edilen yemin adının yanında parantez içinde “genetik olarak
değiştirilmiş ………’den elde edilmiştir” ifadesi yer almalıdır. Bu ifade yem
bileşen listesi altında dip not olarak da yer alabilir. Bu durumda yazı karakter
büyüklüğünün listede belirtilen ürünlerin karakter büyüklüğünden az olmaması
gerekir.
c) GDO lu dökme yemlerin beraberinde, etiket bilgilerini içeren belge
bulundurulmak zorundadır.
ç) GDO lu yemin GDO suz eşdeğerinden farklı olması hâlinde bileşiminin, besleme
özelliklerinin, kullanım amacının, belirli hayvan türü ya da kategorisi için
yapılan sağlık beyanlarının etiket üzerinde bulundurulması zorunludur.
d) GDO lu yemin GDO suz eşdeğeri yok ise, o yemin yapısı ve karakteristikleri
ile ilgili uygun bilgilerin etiket üzerinde bulundurulması zorunludur.
İzleme ve izlenebilirlik
MADDE 16 – (1) GDO ve ürünlerini ithal veya ihraç eden, işleyen, depolayan,
dağıtan ve tüketime sunanlar, son tüketiciye ulaşıncaya kadar olan süreçte
gerekli kayıtları tutmak ve izlenebilirliğ i sağlamak, ayırıcı kimlik numarası
ile ilgili tüm bilgi ve belgeleri ürün ile birlikte bulundurmak zorundadır.
(2) GDO ve ürünlerini ithal veya ihraç eden, işleyen, depolayan, dağıtan ve
tüketime sunanların, ürünlerle ilgili bilgi ve belgeleri yirmi yıl saklaması ve
bu belgelerle ilgili bir kayıt sistemine sahip olması zorunludur.
(3) GDO ve ürünleri ile ilgili olarak karar belgesinde belirtilen koşullara
uyulup uyulmadığı Bakanlık tarafından görevlendirilen birimler tarafından
izlenir. Şikâyet durumunda Bakanlık tarafından görevlendirilen birimler bu
Yönetmelik hükümleri ile birlikte ilgili mevzuata göre işlem yapar.
Denetim ve kontrol
MADDE 17 – (1) GDO ve ürünlerinin denetim ve kontrolleri bu Yönetmelik hükümleri
ile birlikte ilgili mevzuata göre yapılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Numune alma ve analiz
MADDE 18 – (1) GDO lu gıda ve yemin numune alma ve laboratuvar analizleri ile
ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
İdari Yaptırımlar
MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında;
a) 4703 sayılı Kanunun 11 inci ve 12 nci maddeleri,
b) 5179 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi,
c) 1734 sayılı Kanunun 12 nci, 13 üncü, 14 üncü maddeleri
uyarınca işlem tesis edilir.
Yürürlük
MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
|
