|
HATAY - Mustafa Kemal Üniversitesi (MKÜ) Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü
Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Doğanlar, iğnesiyle kan emerken Kırım Kongo
Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığını bulaştıranın da aralarında bulunduğu kene
türlerinin baş düşmanı olan ve Amanos Dağları’nda yaşayan endemik avcı böceği
inceledi.
Prof. Dr. Doğanlar, sadece Amanos Dağları’nda görülebilen, yılda bir kez döl
veren ve yaşantısı boyunca 100 civarında yumurta bırakan “Peygamber Devesi”
takımına giren endemik böcekle ilgili yaklaşık 3 yıldır araştırma yaptıklarını,
doğal ortamda gözlemlediklerini, laboratuvarlarda incelediklerini ve bunların
günde 20 civarında kene yediğini tespit ettiklerini söyledi.
Türkiye’nin gündemine giren kene vakalarına çözüm olarak bu avcı böcekten
yararlanılması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Doğanlar, şöyle devam etti:
“Sadece Amanos Dağları’nda bulunan Eremiaphila Dagi Doğanlar “Mantodea:
Eremiaphilidae” adındaki avcı böcek, dünyada 15-20 türü KKKA’ya neden olan
virüsü taşıyan keneleri yiyerek besleniyor. Amanos Dağları’nda avcı böcekler,
taşlık ve etrafında meşe çalıları bulunan alanlarda yaşıyorlar. Buraların deniz
seviyesinden ortalama yüksekliği bin metreye yakındır. Buralarda domuzlar ve
yaban keçilerinin de bulunduğu bilinmektedir. Büyük olasılıkla bu böcekler, kene
ile beslenme alışkanlığını domuz ve yaban keçisi kenelerini avlayarak kazanmış
olabilirler. Bu böcekleri, laboratuvar ortamında çok çeşitli kenelerle bir araya
koyduk. Böcekler, ayrım yapmadan tüm keneleri, ön bacaklarıyla tutarak, ısırıcı
ve çiğneyici özelliğe sahip ağızlarıyla parçalayarak yiyorlar.”
Bu böceklerin kesinlikle insan ve diğer memeli hayvanlara bir zararı
bulunmadığını vurgulayan Prof. Dr. Doğanlar, “15-20 türün KKKA hastalığına neden
olan virüsü taşıdığı bilinmektedir. Bu durum göz önüne alınırsa bu avcı böcek
kene popülasyonu üzerinde etkili bir şekilde baskı oluşturabilecek bir doğal
düşman olarak görülebilir” diye konuştu.
İÇ ANADOLU’DA ÜREMESİ SAĞLANABİLİR
Prof. Dr. Mikdat Doğanlar, bu böceğin biyolojisinin, yaşama ortamındaki ekolojik
özelliklerin tespit edilmesi gerektiğini belirterek, şunları kaydetti:
“Elde edilen sonuçlara göre, kenenin ve KKKA hastalığının sorun olduğu, Yozgat,
Tokat, Çorum, Sivas ve hastalığın yaygın olduğu diğer yörelerde üremelerini
sağlayacak şekilde salımları yapılmalıdır. Kene popülasyonunun azaltılması
üzerinde kısa sürede etkili olacağını umuyoruz. Öncelikle, Tarım ve Köyişleri,
Çevre ve Orman ile Sağlık Bakanlığı yetkilileri, koordineli bir şekilde konuya
yönelmelidir. Kaynak sağlanarak araştırmaların hızlandırılmasına katkı
sunulmalıdır.”
Doğanlar, ayrıca, yararlı avcı böceğin keklik tarafından yendiğini tespit
ettiklerini ifade ederek, uygulamalarda bu duruma dikkat edilmesi gerektiğine de
dikkati çekti.
AA
Güncelleme: 10:33 TSİ 24 Haziran 2008 Salı
|
